مهندس[ رامين محمدي نيايي ] -

خلاصه مقاله:

نهشته هاي اكسيده و كربناته روي به دليل اهميتشان در صنعت بيش از يك دهه است كه بصورت ويژه در دنيا مالعه مي شوند و تحت عنوان كانسارهاي ناسولفيده روي ماطلعه مي شوند. اين كانسارها بدليل عدم نياز به تشويه و عمليات پيرومتالوژي و گاه عمليات كانه آرائي، مشكلات زيست محيطي كمتري داشته و در دنيا بعنون اهداف اكتشاف مهم مطرح شده اند. اين نهشته ها تنها يك دهه است كه مورد بررسي جدي قرار گرفته است. عمده اين مطالعات توسط پروفسور هيتزمن و همكاران (2003) صورت گرفته است. شناخت و بررسي اين نهشته ها همچنين كليدهاي اكتشافي مهم و قابل توجهي را در اختيار مكتشفين قرار مي دهد. ايشان از لحاظ ژنتيكي اين كانسارها را به دو گروه اصلي نهشته هاي سوپرژن و هيپوژن تقسيم نموده است. انواع سوپرژن معمولترين ناسولفيدهاي دنيا هستند كه اكثر آنها در سنگهاي با ميزبان كربناته يافت مي شوند.
كانسار انگوران بدليل تنوع و حجم بالاي ناسولفيدهاي خود يكي از معروفترين و بزرگترين كانسارهاي دنياست كه نگارنده قريب يك دهه و در حين عمليات استخراج به مطالعه آنها مبادرت نموده است. در اين مقاله نويسنده ضمن طبقه بندي جديد اين نهشته ها، به نحوه تكوين و شكل گيري آنها پرداخته است. كانسار انگوران فاقد ناسولفيدهاي نوع هيپوژن مي باشد، ولي تقريبا تمام انواع سوپرژن در آن يافت مي گردند. ماده معدني مخلوط سولفيد - كربنات و كربناته سخت از انواه درجازا و كالامين، مخلوط آهك – كالامين از انواع جايگزيني در سنگ ديواره و كربناته برشي و كربناته آرژيليتي تركيبي ازهر دو نوع مي باشند، نهشت آنها حاصل واكنش هاي اكسيد كننده و مخرب توده هاي سولفيدي اسفالريت دار است كه سبب تشكيل سيالات اسيدي غني از روي مي شود، كه در واكنش با كانيهاي كانگ كربناته و ياسنگ ديواره كربناتي تشكيل مي شوند. تشكيل اين نهشته ها همچنين به عواملي چون اندازه دانه ها، كاني شناسي كاني هاي اوليه، تغييرات قائم سطح آب هاي زير زميني و نرخ نزول آنها در طي بالا آمدگي تكتونيكي و يا شرايط آب وهوايي ، تراكم شكستگي هاي سنگ ديواره و تله هاي ژئوشيميايي مناسب بستگي دارد. علي رغم بسياري از ناسولفيده هاي دنيا، فعاليت گسله ها و برشي شدنهاي مكرر سنگ ديواره، سولفيده ها، مهمترين پيش درآمد تشكيل اين نوع نهشته ها در كانسار انگوران بوده است رامين، 1383)، كه در اين مقاله به تشريح آن خواهيم پرداخت. شناخت ناسولفيدها، اندازه آنها، نوع جايگزيني آنها معيار ارزيابي كانسار در مراحل اوليه اكتشاف است.

ناسولفيهاي روي ، سوپرژن ، كالامين ، گسلش ، تله هاي ژئوشيميايي